Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-08-27T16:21:44.771682+00:00

Янгы Разилешив: Якъуб

Янгы Разилешив: Якъуб

1. Баш Сёз

1. Якъуб

1. Сёзлюк (Янгы Разилешив)

Россияны Илмулар Академиясы

Тарих-филология илмуланы бёлюгю

БИБЛИЯНЫ ТАРЖУМАСЫНЫ ИНСТИТУТУ МОСКВА

СЫЙЛЫ КИТАП ЯНГЫ РАЗИЛЕШИВНЮ КЪУМУКЪЧА ТАРЖУМАСЫ

СЫЙЛЫ КИТАП ЯНГЫ РАЗИЛЕШИВНЮ КЪУМУКЪЧА ТАРЖУМАСЫ

Библияны Таржумасыны институту Москва 2007

СЫЙЛЫ КИТАП ЯНГЫ РАЗИЛЕШИВНЮ КЪУМУКЪЧА ТАРЖУМАСЫ

Сизин ойларыгъызны ва ёравларыгъызны шу адресге гёре йиберигиз:

www.ibt.org.ru
ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 5-93943-100-3

Horace Knowles; The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

( United Bible Societies, 1994 )

All rights reserved.

© Библияны Таржумасыны институту, Москва, 2007

Баш Сёз

БАШ СЁЗ

Гьюрметли охувчу!

Сиз къолугъузгъа тутгъан китап – Янгы Разилешивню къумукъ тилге этилген биринчи толу таржумасы. Янгы Разилешив – оьзюне Сыйлы Язывлар яда Библия деп айтылагъан китапны гесеги. Библиягъа бир китапхана деп айтмагъа ярай. Ону ичине кёп санавдагъы адамлар бир нече тиллерде ювукъ гьисапда минг ярым йылны узагъында язгъан онлар булангъы китаплар гире.

Библияны биринчи гесеги – Эсги Разилешив. Ону аслу маънасы – Аллагь, бары да бырынгъы халкълардан айырып исрайыллыланы танглап, олар булан разилешив бегетгенин гёрсетмек. Танглагъан халкъына Аллагьны рагьмусу болсун учун, исрайыллылар Аллагьдан оьзлеге берилген къанунланы кютмеге герек болгъан. Шоланы жыйымына Таврат, яда Мусаны Къануну деп ат тагъылгъан, неге тюгюл де оланы исрайыл халкъына Муса пайхаммар гелтирген.

Амма шо Разилешив де, Къанун да инсанланы янгыз янгы ва даимлик Разилешивге гьазирлей болгъан – шо янгы Разилешивню Аллагь инсанлар булан гьалиден эки минг йыл алда бу дюньягъа гелген Иса Месигьден таба бегетген. Янгы Разилешивге гиреген 27 китапда Исаны инсанлар булан бегетилген Янгы Разилешивюню гьакъында хабар юрюле.

Янгы Разилешивню башлапгъы дёрт китабына «Инжиллер» деп айтыла. Шо сёз грекчеден гёчюргенде, «сююнч хабар» демек бола. Инжиллерде Иса Месигьни тувмакълыгъы, Ону бу дюньядагъы яшаву, хачдагъы оьлюмю ва тирилмеклиги гьакъында хабарлана.

Янгы Разилешивню сонг гелеген «Элчилени ишлери» деген китабында Исагъа иман салгъанланы жыйыны башлап нечик амалгъа гелгени ва оьмюр сюргени, Исагъа бакъгъан якъдагъы иман сав дюньягъа нечик чалтлыкъда яйылып гетгени гьакъында хабар бериле.

Янгы Разилешивню китапларыны кёбюсю (21) – Исаны элчилери язгъан кагъызлар. Оланы аслу маънасы – иманлылагъа насигьат берив, Исагъа иман салгъанланы жыйынына шо заманларданокъ да гирмеге башлагъан адашывланы, ялгъан уьйретивлени юзюн ачмакъ.

Янгы Разилешивню ва савлай Библияны ахырынчы китабы – Югьанны вагьийи. Шо китапда ону язгъан элчи Югьангъа ахыр заман булан байлавлу Аллагьдан йиберилген вагьий бериле. Аллагь Югьангъа ахыр заман болма тарыкъ затны ачыкъ эте – бу дюньяда гьакимлик сюрюп турагъан яманлыкъдан Аллагь уьст чыгъажакъ.

Янгы Разилешив бизин девюрню 1-нчи асрусунда шо заманларда инг де бек яйылгъан грек тилинде язылгъан. Эки минг йылны ичинде Янгы Разилешив дюньядагъы юзлер булангъы тиллеге таржума этилген.

Къумукъ тилде тюрлю-тюрлю йылларда Янгы Разилешивню айры-айры китаплары чыкъгъан. 1888-нчи йылда Маттайны Инжили, 1897-нчи йылда буса Маркны Инжили чыкъгъан. 1897-нчи йылда Маттайны Инжили тюзелтилип онгарылып янгыдан чыкъгъан. 1996-нчы йылда Библияны Таржумасыны институту Маркны Инжилини янгы таржумасын, 2001-нчи йылда буса Лукъаны Инжилин чыгъаргъан.

Къолугъуздагъы бу китап – Янгы Разилешивню гьалиги къумукъ адабият тилге этилген толу таржумасыны биринчи къайдасы. Таржумачылар грекче текстдеги сёзлени гезигин, жумлаланы къурулушун сакъламагъа къарамагъан, ону маънасын бермеге къаст этген. Къумукъ тил де, грек тил де бир-бирине къардаш тиллер тюгюл, шо саялы да оланы грамматика къурулушлары да башгъа. Сынав гёрсетеген кюйде, тувра, сёз-сёзюне дегенлей этилген таржума къулакъгъа онча арив чалынмай, олай таржумадагъы бары зат англашылып да битмей. Бу таржума бырынгъы къолъязывланы илму гёзден къаралып чыкъгъанларындан этилген, шо саялы да муну бир-бир ерлери орус тилдеги мердешли таржума булан рас гелмей къалмагъа да бола.

Янгы Разилешивню бир-бир ерлерин тюрлю-тюрлю кюйде англамагъа ва таржума этмеге бола. Шолай гезиклени инг де аслуларында баянлыкълар берилген – оларда таржуманы болмагъа болагъан башгъа журалары берилген. Баянлыкъларда охувчугъа четим тиймеге болагъан бир-бир сёзлеге ва сёз тагъымлагъа англатывлар бериле.

Таржуманы гьар китабыны алдында гиччирек баш сёзлер бериле. Шоларда китапланы авторлары, оларда гётерилеген аслу масъалалар булан байлавлу болуп къысгъача маълуматлар бериле. Ондан къайры да, китапны гьар бёлюгю, бир маъна булан байлавлу гесеклеге пайланып, башлар да салынып бериле. Китапланы алдындагъы баш сёзлер де, оланы ичиндеги бёлюклердеги гесеклеге салынгъан башлар да башлапгъы грекче къолъязывларда болмагъан. Оланы таржумачылар охувчулагъа гьар китапны, ону гьар гесегин яхшы англамагъа кёмек болсун учун, оьзлени ягъындан къошгъан. Таржумада Сыйлы Язывланы Эсги Разилешив деген бёлюгюнден алынгъан гесеклер башгъа языв къайда булан берилген. Ахырда да, таржуманы ахырында Янгы Разилешивде ёлугъагъан терминлени, аслу ерни тутагъан адамланы ва ерлени атларыны сёзлюгю, Янгы Разилешивдеги агьвалатлар юрюлеген пачалыкъланы ва шагьарланы карталары берилген.

Библияны Таржумасыны институту Янгы Разилешивню къумукъ тилге гёчюрювде ортакъчылыкъ этген таржумачылагъа, редакторлагъа ва шолай да оьзге бары да къол ялгъагъанлагъа разилигин билдире.

Бу китап къумукъ халкъгъа пайдалы болур деп умут этебиз.

Библияны Таржумасыны институту

Якъуб

Якъуб

1. Баш Сёз

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

Баш Сёз

Якъуб язгъан кагъыз

Якъуб

Якъубну кагъызы оьзлени иманыны аслу талапларын яшавгъа чыгъармагъа къарайгъанда, уллу четимликлеге къаршылашгъан иманлылар учун язылгъан. Якъуб Исагъа иман салгъан башлапгъы жыйынланы ортакъчыларыны яшав турушунда ёлугъагъан кемчиликлер булан байлавлу бир бир масъалаланы уьстюнде тындырыкълы кюйде токътай. Оланы бирлери оьзлени байлыгъы булан да макътана туруп, пакъырланы алдында оьзлени оьктем тутуп айлангъанлар. Башгъалары бугьтан, айтды къуйтдуну юрютюв булан кёп яманлыкъ этгенлер, оьзлени хохабаз тутуп юрюгенлер, оланы биревлеге къаршы алданокъ токъташдырылгъан терс ойлар елеген болгъан. Якъуб амалларсыз иман инсанны къутгъарылывгъа гелтирмеге болмайгъанын айта. О булай сорав сала: «Гьей къардашларым, эгер бирев, иманым бар деп де айтып, яхшы амаллар этмей буса, ондан не пайда?» (2:14). Бу ерде Якъуб Исагъа иман салгъанланы оьзлеге Месигь айтгъан ёл булан гьакъ юрекден юрюмеге къаст етишмейгенлери гьакъында айта. Аллагьгъа гертиден де иман салгъан адам, шексиз кюйде, О рази къалагъан затны этип юрюйгенине Якъуб оьзюню охувчуларын инандырып сёйлей.

1

Башлапгъы саламлар

1^1Аллагьны ва Раббибиз Иса Месигьни къуллукъчусу болгъан Якъубдан бютюн ер юзюне яйылышгъан Исрайылны он эки уланындан болгъан къавумларына саламлар болсун!+

Иман ва сынавлар

2Къардашларым, сиз гьар тюрлю сынавлагъа тюшгенде, шону уллу къуванчлыкъгъа гьисаплагъыз+. 3Сынавлагъа тарыйгъан иманыгъыз сизде къаттылыкъ болдурагъанны сиз билесиз чи+. 4Къаттылыкъ буса сизин муратгъа етишивге, токъташгъанлыкъгъа, камилликге ва бир де кемчилигигиз болмайгъанлыкъгъа гелтирме тарыкъ+.

5Эгер арагъыздан биригизни гьакъылыгъыз етишмей буса, о Аллагьдан тилесин, О да берер. Неге тюгюл де, Аллагь гьар кимге чомарт кюйде ва гьеч бир оьпкелевсюз берер+. 6Янгыз бир де шеклик этмейли, иманы булан тилемеге герек. Шеклик этеген адам ел къувалап элтип чачылып гетеген денгиз толкъунларына ошай+. 7Шолай адам Раббибизден гьеч бир зат аларман деп ойлашмасын+. 8Эки янсынлы болуп ойлашагъан адам оьзюню ишлеринде де токъташмагъан бир адамдыр.

9-10Сыныгъывлу иман къардаш оьрлюгю булан, бай буса оьзюню сыныгъывлугъу булан макътансын, неге тюгюл де, авлакъ чечек дёнегенде йимик, бай да дёнюп къалар+. 11Гюн чыгъар, яллавлар болур, яллавлар чечекни дёндюрер, ону япыракълары тёгюлер ва гёзеллиги тайып къалар. Шолай бай да, талаша туруп, болмагъандай болуп къалар+.

12Сынавгъа чыдагъан адам насиплидир. Сынавдан оьтгенден сонг, Аллагь Оьзюн сюегенлеге ваъда этген уьстюнлюкню тажыдай яшавну берер+. 13Сынавгъа тюшеген заманда: «Аллагь мени сынап къарай», – деп айтма. Неге тюгюл де, Аллагь яманлыкъ булан сыналмас, Оьзю де гьеч биревню яманлыкъ булан сынап къарамас. 14Терсине, гьар адамны яман хыяллары ону сынап къарар ва шо хыяллары ону оьзюне багъып тартар, гьавасландырар. 15Яман хыяллардан таба буса гюнагь тувар, заманы етип, гюнагь да оьлюм тувдурар+.

16Сююмлю къардашларым, алданып къалмагъыз!+
17Гьар бир яхшы ва камил савгъат сизге оьрден, кёкден гелеген ярыкъны яратгъан Аллагьдан гелир. Шо ярыкъдан амалгъа гелеген гёлентки йимик, О не юрюп турмас, не гьеч бир де алышынмас+. 18Бары да яратгъан затларыны арасында биз инг де биринчиси болгъанны сююп, О бизин гьакъ гертиликни сёзюнден таба Оьзюню авлетлери этмеге токъташды+.

Аллагьны каламына тынглав ва ону кютюв

19Гьар адам тынглама алгъасасын, амма жавап къайтарма, къазапланма алгъасамасын+. 20Инсанны къазапланыву Аллагь сюеген кюйде муъмин болуп яшамагъа пуршав этер. 21Шогъар гёре, гьар тюрлю яманлыкъны ва наслыкъны ташлап, юреклеригизге чачылгъан Аллагьны каламын саламат кюйде къабул этигиз. Шо каламда ругьларыгъызны къутгъармагъа къудрат бардыр+.

22Аллагьны каламын янгыз эшитип къоймакъ булан оьзюгюзню алдатып къоймагъыз, ону кютме де кютюгюз!+
23Каламгъа тынглап, ону кютмейген гиши оьзюню сыпатына гюзгюден къарайгъан гишиге ошайдыр. 24О къарап, оьзюн гёрер, тайгъанда буса, бет келпети нечик экенни унутуп къалар. 25Аллагьны азатлыкъ гелтиреген камиллешген Къанунуна тынглама да тынглап, унутуп къоягъан тюгюл, огъар тергевлю тынглайгъан, ону къоллай туруп, огъар гёре юрюйген адам оьзюню амалларында насипли болур+.

26Эгер арагъыздан биригиз, оьзюн динли адамман деп де гьисаплап, тилин сакълап билмей буса, о оьзюн алдатадыр. Шолай адамны динлилиги бош затдыр+. 27Эгер де сен тарчыкълыкъдагъы етимлени ва тул къатынланы гьайын эте бусанг, эгер де оьзюнгню бу дюньяны насына батмагъан гьалда сакълай бусанг, шо заман сени динлилигинг Атабыз Аллагьны алдында тазадыр ва дамгъаланмагъандыр+.

2

«Биревню биревден артыкъ гёрмегиз»

2^1Гьей къардашларым! Макътавлу Раббибиз Иса Месигьге иман салдыгъыз чы, шо саялы биревню биревден артыкъ гёрмегиз+. 2Эгер сизин жыйыныгъызгъа алтын оьрмекче такъгъан, тизив опуракълар гийген бир адам гелсе, шолай да йыртыкъ опуракълар гийген бир пакъыр да гелсе, 3сиз тизив опуракълы адамгъа айрыча тергев берип: «Мунда олтур, бу ер – яхшы ер», – деп, ярлы адамгъа буса: «Сен онда тур» яда: «Жабарда, аякъ тюбюмде олтур», – деп айтарсыз. 4Шоллукъда, сиз бирев биревню айырып къоймасмысыз дагъы, яман ойлары булангъы дуванчылар болуп къалмасмысыз дагъы?

5Тынглагъыз, гьей сююмлю къардашларым: Аллагь бу дюньядагъы пакъырланы иман ягъындан бай этмеге ва Оьзюн сюегенлеге ваъда этген гьакимлигини тюбюнде яшамагъа ихтияр бермеге деп тангламадымы дагъы+? 6Амма сиз буса пакъырланы ер этдигиз. Сизге зулму этеген ва сизин дуванханалагъа тартагъан байлар тюгюлмю дагъы? 7Сизге берилген гьюрметли атны капир этеген олар тюгюлмю дагъы?

8Эгер сиз гьакъыкъатда Сыйлы Язывларда «ювугъунгну оьзюнгню йимик сюй» деп язылгъан пача буйругъун кюте бусагъыз, яхшы иш этеген боларсыз+. 9Эгер сиз адамланы арасында ян тарта бусагъыз, гюнагь иш этеген ва Мусаны Къанунун бузагъан боларсыз+. 10Ким бютюн Къанунну юрютюп, не буса да бир гиччи затда ону бузса, о бютюн Къанунну бузулмакълыгъына гюнагьлы гьисапланар+. 11Неге тюгюл де: «Зина этме», – деп айтгъан Аллагь. «Адам оьлтюрме», – деп де айтгъан. Шо саялы сен зина этмей, адам оьлтюрсенг, Къанунну бузгъан боларсан+. 12Азатлыкъ гелтиреген Къанун булан дуван этилежек адамлар йимик сёйлегиз ва шо кюйде иш де гёрюгюз+. 13Неге тюгюл де, рагьмуну билмейгенге Аллагьны дуваны рагьмусуз болар. Рагьму буса дувандан оьр чыгъып токътар+.

Иман ва амаллар

14Гьей къардашларым, эгер бирев, иманым бар деп де айтып, яхшы амаллар этмей буса, ондан не пайда? Шолай иман ону къутгъармагъа болмас. 15Эгер иман къардашларыбыздан яда иман къызардашларыбыздан бири ач ва ялангъач буса, 16арагъыздан биригиз де огъар: «Эсен аман тур, гийин, ашап той!» – деп айтып, амма огъар тарыкъ затны бермесе, ондан не пайда+? 17Шолай иман да, эгер де ону амалы ёкъ буса, о оьлгенге гьисаплыдыр.

18Амма, булай ёрав этип къарайыкъ, бирев: «Сени иманынг бар, меники буса амалларым бар», – дей. Магъа амалларсыз иманынгны гёрсет, мен де сагъа амаллардан таба иманымны гёрсетермен!+
19Сен Аллагьны бирлигине иман саламысан? Яхшы этесен. Шогъар жинлер де иман салалар ва къоркъуп титирейлер+.

20Иман амалларсыз тарыкъсыз зат дегенликге сен далиллер сюесен. 21Уллу атабыз Ибрагьим къурбанлыкъны салагъан ерде оьзюню уланы Исгьакъны къурбан этмеге сюйдю. Аллагь ону шо иши саялы къабул этди+. 22Гёресен чи, ону иманы да, амаллары да бир бири булан байлавлу болду, иманы да амалларындан таба камилликге етишди+. 23Шоллукъда: «Ибрагьим Аллагьгъа иман салды, шо саялы Аллагь ону къабул этди», – деп Сыйлы Язывларда язылгъан сёзлер яшавгъа чыкъды ва огъар Аллагьны досту деп айтылды+. 24Гёресиз чи, инсан янгыз иманындан таба тюгюл, амалларындан таба да къабул этиле.

25Шолай Рагьав булан да болду. Оьзлеге тарыкъ затланы ахтара туруп гелгенлени уьюне гийирип, сонг башгъа ёл булан бакъдыргъан шо къатынны да Аллагь амаллары саялы къабул этмедими дагъы? 26Шо саялы, ругьу болмагъан къаркъара оьлегени йимик, амалларсыз иман да оьлер.

3

Тилни енгип сакълап болмакълыкъ

3^1Къардашларым, арагъыздан янгыз азлар устазлар болсун. Бизге, устазлагъа, артыкъ къатты дуван этилежегин сиз билесиз+. 2Биз барыбыз да кёп янгылышабыз. Сёзюнде янгылышмайгъан адам камил адамдыр. О оьзюню бютюн къаркъарасын да тизгинлеп сакълап билер+. 3Бизге таби болсун деп, биз атланы авзуна авузлукълар салабыз ва оланы оьзюбюз сюйген кююбюзде юрютебиз+. 4Неде, мисал учун, гемелени алып къарайыкъ. Олар нечакъы уллу буса да ва оланы нечик гючлю еллер юрюте буса да, оланы бир гиччи къуралны кёмеги булан гемечи сюйген якъгъа багъып юрютер. 5Тил булан да тап шо кюйде. О къаркъараны бир гиччи саны буса да, этген уллу ишлери булан макътанып бола.

Бир гиччирек учгъун да кёп уллу агъачлыкъгъа от салмагъа болар! 6Тил де отдур! Бизин къаркъарабызны оьзге санларыны арасындан о оьзюнде бу яман дюньяны келпетлендирер ва бютюн къаркъараны бузар. О бизин яшавубузну яллатар, ону оьзюн де жагьаннемни оту яллатар+.

7Гьар тюрлю къыр гьайванланы, къушланы, сюйкелип юрюйген жанланы ва денгизде болагъан бары да балыкъланы инсан енгип сакълап болур. 8Тилни буса гьеч бир инсан енгип сакълап болмас. О къайпанмайгъан, оьлюм гелтиреген агъусу булангъы яманлыкъдыр+. 9Биз тил булан Раббибизге ва Атабызгъа алгъыш этебиз. Тил булан Аллагьгъа ошатылып яратылгъан адамлагъа налат да беребиз+. 10Алгъыш ва налат бир авуздан чыгъа! Къардашларым, шолай болмагъа тюшмей. 11Булакъдан бир вакътини ичинде татли сув да, тузлу сув да чыгъамы дагъы? 12Къардашларым, инжир терекде зайтун яда юзюм борлада инжир оьсмеге боламы дагъы? Шолай тузлу булакъдан ичме ярайгъан сув чыкъмагъа да болмас.

Гьакъ герти гьакъыл

13Сизин арагъызда гьакъыллы ва англавлу адамлар бармы? Бар буса, шолай адам саламат кюйде этеген яхшы амаллары булан оьзюню гьакъыллылыгъын гёрсетсин+. 14Эгер юрегигизде бек яман гюнчюлюк ва оьз пайдагъыз булан байлавлу къастлар бар буса, макътанмагъыз ва гьакъ гертиликге къаршы ялгъан сёйлемегиз. 15Шолай «гьакъыл» кёклерден гелген гьакъыл тюгюлдюр. Терсине, дюньядан, инсанлыкъдан ва иблисден гелген бир гьакъылдыр+. 16Неге тюгюл де, бек яман гюнчюлюк ва оьз пайдагъыз булан байлавлу къастлар бар ерде низамсызлыкълар ва гьар тюрлю яман амаллар болур.

17Амма кёклерден гелген гьакъыл инг башлап тазадыр, сонг парахатлыкъны сюедир, юваш хасиятлыдыр, ёл къойма гьазирдир, рагьмудан ва яхшы амаллардан толгъандыр, бир якъгъа да ян тартмайдыр ва бетгёрдю тюгюлдюр. 18Ярашывлукъгъа етишмек учун ярашып ишлейгенлер муъмин яшавну натижаларын гёрер+.

4

«Аллагьгъа ювукълашыгъыз!»

4^1Сизин арагъызда эришивлюклер ва давлашывлар болдурагъан недир? Шолар къаркъарагъызда ябушуп турагъан гьаваслыкълардан тюгюлмю дагъы тувулунагъаны+? 2Сиз бир затны сюесиз, амма алып болмайсыз, шо саялы адам оьлтюресиз. Сиз гьасиретли кюйде бир зат алма сюесиз, амма алма чы болмайсыз. Она шолай сиз эришип ва ябушуп турасыз. Сюегенигизни алмагъа болмайсыз, неге тюгюл де Аллагьдан тилемейсиз. 3Тилейгенде де алып болмайсыз, неге тюгюл де оьзюгюзню кепигиз саялы, янгыз бары да алгъан затларыгъыздан пайдаланмакъ учун, яман къастлар булан тилейсиз+.

4Гьей имансызлар! Бу дюнья булангъы достлукъ Аллагьгъа къаршы душманлыкъ экенни сиз билмеймисиз? Демек, ким дюнья булан дост болмагъа сюйсе, о Аллагьны душманы болур+. 5Яда: «О ичибизге салгъан Ругь биз янгыз Оьзюнюки болгъанына гьасирет къалып турар», – деп Сыйлы Язывларда негьакъ айтылгъан деп ойлашамысыз+? 6Амма Аллагь бизге дагъы да уллу рагьму гёрсете. Сыйлы Язывларда язылгъан кюйде:

Аллагь оьктемлеге къаршы турар,
оьктем тюгюллеге буса рагьму этер+.

7Шогъар гёре Аллагьгъа таби болугъуз, иблисге буса къаршы туругъуз, о да сизден къачар+. 8Аллагьгъа ювукълашыгъыз, О да сизге ювукълашар. Гьей гюнагьлылар, къолларыгъызны жувугъуз! Гьей экиюзлюлер, юреклеригизни тазалагъыз!+
9Къайгъырыгъыз, гьынкъгъа тюшюгюз, йылагъыз! Кюлкю – гьынкъгъа, сююнч де мунгайывгъа айланып къалсын. 10Аллагьны алдында оьзюгюзню тёбен тутугъуз, шо заман О да сизин оьрлендирер.

11Бир биригизни айыпламагъыз, гьей къардашларым. Иман къардашын айыплайгъан яда огъар дуван этеген гиши Мусаны Къанунун айыплайгъан ва огъар дуван этеген болур. Эгер Къанунгъа дуван этсе, Къанунну юрютювчюсю болмас, дуванчыдай болуп къалар+. 12Къанун чыгъарагъан да, Дуванчы да буса бирдир. Къутгъармагъа ва дагъытмагъа болагъан да янгыз Одур. Башгъа гишиге дуван этмеге къарайгъан сен кимсен+?

Бош макътанчыкълыкъ

13Къарагъыз! Арагъыздан бирлеригиз: «Тангала биз палан шагьаргъа барарбыз, онда бир йыл къаларбыз, алыш бериш этип, къазанч аларбыз», – деп айтарсыз. 14Сиз бир ойлашып къарагъыз, сиз чи яшавугъуз тангалагъа нечик болажагъын да билмейсиз. Яшавугъуз недир? О чу бираз замангъа чыгъып гёрюнюп, сонг ёкъ болуп, яйылып къалагъан бир булут йимик затдыр+. 15Шону орнуна сиз: «Эгер Раббибиз буюрса, сав къалсакъ, ону да этербиз яда муну да этербиз», – деп айтмагъа герексиз+. 16Гьали буса сиз оьзюгюзню оьктемлигигизден макътанып айланасыз. Гьар къайсы шолай макътанчыкълыкъ да яманлыкъдыр! 17Шогъар гёре ким буса да бирев, яхшылыкъ этмеге герекни де биле туруп, шону этмей буса, о гюнагь иш этеген болур+.

5

Зулму этеген байлагъа буварыв

5^1Гьали тынглагъыз сиз, гьей байлар! Башыгъызгъа гележек балагьлагъа яс этип йылагъыз!+
2Бары да байлыгъыгъыз чирип дёндю, опуракъларыгъызны да гюелер талады+. 3Сизин алтыныгъызны ва гюмюшюгюзню тот басды. Шо тот сизге къаршы шагьатлыкъ этер ва этигизни от йимик ашар. Байлыгъыгъызны сиз бу ахыр гюнлерде жыйгъан эдигиз!+
4Тынглагъыз! Авлакъларыгъызда ишлеген ишчилеге сиз тёлемей къойгъан акъча гьали оьзюгюзге къаршы шагьатлыкъ эте. Гьали олар къычырып гьуя салалар ва оланы гьуя тавушун кёклердеги малайиклени асгерлерини Раббиси эшите+. 5Сиз бу дюньяда тазза кюрлюкде яшап ва кеп чегип турдугъуз. Оьзюгюзню соймакъ учун сакълангъан бир гьайванлар йимик семиртдигиз. 6Сиз оьзюгюзге къаршылыкъ билдирмеген айыпсыз адамлагъа дуван этдирип, оланы оьлтюрдюгюз.

Азап чегивдеги чыдамлыкъ

7Гьей къардашларым, Раббибиз къайтып гелгинче, чыдамлыкъ гёрсетип туругъуз. Чачывчу да, гюзгю ва язбашгъы янгурлар явгъунча, оьз топурагъындан аявлу тюшюмюн къайтармай токътап турар+. 8Сиз де чыдамлыкъ гёрсетигиз, юреклеригизни чыныкъдырыгъыз, неге тюгюл де Раббибизни къайтып геливю ювукъдадыр+. 9Къардашларым, сизге оьзюгюзге дуван этилип къалмасын учун, бир биригизни айыпламагъыз. Къарагъыз, Дуванчы эшик алда токътап турадыр!+

10Къардашларым, Раббибизни атындан сёйлеген пайхаммарлар азап чегивюнде гёрсетген чыдамлыгъындан уьлгю алыгъыз+. 11Биз чыдамлыкъ этгенлеге макътав этебиз. Аюбну чыдамлыгъы гьакъында сиз эшитдигиз. Ахырда да о зор сюювден ва рагьмудан толгъан Раббибизден не алгъанны гёрдюгюз+.

12Инг башлап, къардашларым, ант этмегиз! Не кёклер булан, не ер булан, не башгъа зат булан ант этмегиз. Аллагь сизин такъсырламасын учун, дюр буса «дюр» дегиз, тюгюл буса «тюгюл» дегиз+.

Дуаны гючю

13Арагъызда къыйынлыкъгъа тюшгенигиз бар буса, дуа этсин, сююнчю булангъы бар буса, Раббибизни алгъышлап йырласын+. 14Арагъызда авруйгъаныгъыз бармы – Исагъа иман салгъанланы жыйыныны ёлбашчыларын чакъырсын. Раббибизни аты булан огъар май сюртюп, ону учун дуа этсинлер+. 15Иман булан этилеген дуа аврувгъа савлукъ къайтарыр, неге тюгюл де ону Раббибиз сав этер. О адам гюнагь иш этген буса, ону гюнагьлары гечилер+. 16Бир биригизге гюнагьларыгъызгъа мюкюрлюк этигиз ва бир биригиз учун дуа этигиз. Шо заман Аллагь сизин сав этер. Муъмин адамны дуасы гючлю ва таъсирли болур+. 17Илияс да бизин йимик бир адам эди. О янгур явмасын деп къаныгъып дуа этди ва ер юзюнде уьч йыл алты ай янгур явмай турду+. 18Сонг о бирдагъы да дуа этди ва янгур явдурду, топуракъ да оьз тюшюмлерин берди+.

19Къардашларым, айтайыкъ, сизин биригиз гьакъ герти ёлдан чыгъып къала, башгъагъыз буса огъар шо ёлгъа къайтмагъа кёмек эте+. 20Гюнагьлыны терс ёлдан къайтарып, гьакъ герти ёлгъа салгъан адам ону оьлюмден къутгъарагъанын ва кёп гюнагьлары гечилегенин билип къойсун+.

+ 1:1 Мат 13:55, Элч 12:17, Элч 15:13, Элч 21:18, Гал 1:19, Гал 2:9, Лкъ 22:30, Югь 7:35, Элч 26:7, 1 Пет 1:1

+ 1:2 Мат 5:11-12, 1 Пет 1:6-7
+ 1:3 Рум 5:3
+ 1:4 2 Пет 1:6, Мат 5:48
+ 1:5 3 Пач 3:9-12, Айт 2:3-6
+ 1:6 Мат 21:21, Мк 11:24
+ 1:7 Якъ 4:8
+ 1:9 1 Кор 1:31, 2 Кор 10:17
+ 1:11 1 Пет 1:24

+ 1:12 Мат 10:22, Мк 13:13, Якъ 5:11, 2 Тим 4:8, Вагь 2:10

+ 1:15 Аюб 15:35, Заб 7:15, Рум 5:12, Рум 6:23

+ 1:16 Мк 13:5, 1 Югь 3:7, Кол 2:8, 2 Сал 2:3
+ 1:17 Яр 1:16, 1 Югь 1:5
+ 1:18 2 Сал 2:13, Вагь 14:4, Югь 1:13
+ 1:19 Айт 10:19, Айт 14:29,
+ 1:21 Кол 3:8

+ 1:22 Лкъ 11:28, Югь 13:17, 1 Югь 3:18, Рум 2:13

+ 1:25 Якъ 2:12, Лкъ 11:28

+ 1:26 Заб 38:2, Якъ 3:2-3

+ 1:27 Аюб 31:17-18, Мат 25:36, 2 Пет 3:14, 1 Югь 5:18, 1 Тим 5:22

+ 2:1 Такр 1:17, Такр 16:19, Мат 22:16, Лкъ 20:21, Рум 2:11

+ 2:5 1 Кор 1:27-28, 2 Кор 8:9, Вагь 2:9
+ 2:8 Лев 19:18
+ 2:9 Чыгъ 23:2-3, Лев 19:15, Такр 1:17
+ 2:10 Мат 5:19, Гал 3:10
+ 2:11 Чыгъ 20:13-14
+ 2:12 Якъ 1:25
+ 2:13 Мат 6:15, Мат 18:35, Лкъ 6:37

+ 2:16 Такр 15:7, Айт 21:13, Мат 25:35, Лкъ 3:11, 1 Югь 3:17-18

+ 2:18 Мат 7:16, Гал 5:6

+ 2:19 Такр 6:4, Мат 8:29, Мк 1:24, Мк 5:7, Элч 16:17, Элч 19:15

+ 2:21 Яр 22
+ 2:22 Ягь 11:17-18
+ 2:23 Яр 15:6, Рум 4:3, Гал 3:6,
+ 3:1 Мат 23:8

+ 3:2 3 Пач 8:46, Айт 20:9, 1 Югь 1:8-10, Рум 3:23, Заб 38:2, Якъ 1:26

+ 3:3 Заб 31:9, Айт 26:3
+ 3:6 Мат 12:34, Мат 15:18, Айт 16:27
+ 3:8 Заб 119:2, Заб 139:4
+ 3:9 Яр 1:26
+ 3:13 Якъ 2:18
+ 3:15 1 Тим 4:1, Вагь 2:24
+ 3:18 Мат 5:9, Гал 6:8
+ 4:1 1 Пет 2:11
+ 4:3 Айт 10:3
+ 4:4 Югь 15:19, 1 Югь 2:15, Рум 8:7
+ 4:5 1 Кор 6:19
+ 4:6 Айт 3:34, 1 Пет 5:5
+ 4:7 1 Пет 5:8-9, Эф 4:27
+ 4:8 Заб 72:28, Якъ 1:7-8, Заб 50:4,
+ 4:11 Рум 14:4, Рум 14:10
+ 4:12 Якъ 5:9, Лкъ 12:5, Мат 7:1
+ 4:14 Айт 27:1, Лкъ 12:18-20, Заб 101:4
+ 4:15 Элч 18:21
+ 4:17 Югь 9:41
+ 5:1 Лкъ 6:24
+ 5:2 Аюб 13:28, Мат 6:19-20
+ 5:3 Рум 2:5
+ 5:4 Лев 19:13, Такр 24:14-15, Такр 24:15,
+ 5:7 Такр 11:14
+ 5:8 1 Пет 4:7
+ 5:9 Мат 7:1, Якъ 4:12

+ 5:10 Мат 5:12, Мат 23:34, Элч 7:52, Ягь 11:32-38

+ 5:11 Мат 10:22, Мк 13:13, Якъ 1:12, Вагь 2:10, Аюб 1:21-22, Аюб 2:10, Аюб 42:10, Чыгъ 34:6

+ 5:12 Мат 5:34-37
+ 5:13 1 Кор 14:15, Эф 5:19
+ 5:14 Мк 6:13
+ 5:15 Аюб 22:30

+ 5:16 Мк 1:5, Элч 19:18, Яр 20:17, Сан 11:2, 3 Пач 13:6, 4 Пач 4:33-34, Аюб 42:8, Элч 9:40, Элч 28:8

+ 5:17 3 Пач 17:1, 3 Пач 18:1, Лкъ 4:25
+ 5:18 3 Пач 18:42-45
+ 5:19 Гал 6:1
+ 5:20 Айт 10:12, 1 Пет 4:8

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=KUM

Сёзлюк (Янгы Разилешив)

Сёзлюк (Янгы Разилешив)

1. А

2. Б

3. Г

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. О

12. П

13. С

14. Т

15. Ф

16. Х

17. Э

18. Ю

19. Я

СЁЗЛЮК

Аллагьны Къозусу – Иса Месигьге «Аллагьны Къозусу» деп де айтыла, неге тюгюл де Аллагь Ону гьар инсанны гюнагьлары саялы къурбан этген.

Ашлыкъ Тюшюмню байрамы – ашлыкъ тюшюм къайтарылып битген сонг оьтгерилеген байрам. Ягьудилер бу байрамны Азатлыкъ (Пасха) байрамындан сонг эллинчи гюн оьтгере болгъан.

Бабил – Иса Месигь бу дюньягъа гелгинче алдын заманларда Бабил пачалыгъы исрайыл халкъыны рагьмусуз душманы болгъан. Янгы Разилешивде «Бабил» деген сёз тапшурмалы къайдада Иблисни гьакимлик этивюн белгилей.

Баш дин къуллукъчулар – жамият масъалаланы чечивде ягьудилени инг де таъсири артыкъ болагъан дин къуллукъчулары. Кёбюсю баш дин къуллукъчулар оьр мажлисге гире болгъан. Исаны заманында олар бары да дегенлей бир нече белгили уьягьлюлерден чыкъгъан болгъан.

Гьарун – Мусаны агъасы. Дин къуллукъчуланы борчларын юрютмеге ва исрайыл халкъы учун Аллагьгъа къурбан этмеге янгыз Гьарунну ва ону наслусундагъыланы ихтияры болгъан.

Гьирод – арт-артындан гьакимлик этген дёрт пачаны аты. 1) Уллу Гьирод – бютюн Паластинге гьакимлик этген ягьуди пача. О гьакимлик этеген заманда Иса Месигь тувгъан. 2) Гьирод Антипа – Уллу Гьиродну уланы, Галилеяны пачасы. 3) Гьирод Агърипа I – Уллу Гьиродну уланыны уланы. О Паластинге гьакимлик этген, Исагъа иман салгъанланы вагьши кюйде гьызарлап юрюген.

Гьомора – Оьлю денгизни ювугъундагъы тюзлюкде ерлешген эки шагьарны атлары Содом ва Гьомора болгъан. Аллагь, Содом ва Гьомора шагьарларда яшайгъан адамланы гюнагьлары саялы ялын ва кюкюрт явдуруп, бу эки де шагьарны дагъытгъан.

Давут – Ягьуданы тухумундан чыкъгъан Исрайылны инг белгили пачасы. Ягьуди пайхаммарлар дюньягъа гьакъ кюйде гьакимлик этежек Месигь Давутну наслусундан болажакъ деп алданокъ билдире болгъан.

Давутну Наслусу – Исрайылны пачасы болмагъа тарыкълы болгъан Месигьни гелмеклигин къаравуллап тургъан ягьудилер Огъар шолай деп де айта болгъанлар.

Дин къуллукъчу – ягьудилерде Ерусалимдеги ибадатханада этилеген къурбанны Къанунгъа къыйышывлу кюйде юрютеген адам болгъан.

Дин къуллукъчуланы башчысы – ягьудилени аслу дин къуллукъчусу. Къанунну талапларына гёре, бир-бир дин адатланы янгыз о кютюп бола болгъан. Мисал учун, ибадатхананы Инг Сыйлы Ерине гирмеге янгыз ону ихтияры болгъан. О оьр мажлисге башчылыкъ эте болгъан.

Забур – ягьудиче «йырлар». Шу ортакъ атны тюбюнде Сыйлы Язывланы айрыча бир китабы болгъан ягьудилени 150 дин йыры жыйылгъан. Оларда Аллагь инсанланы оьлюмден къутгъаргъаны саялы, Огъар шюкюрлюк этиле, бирлеринде Аллагьны зорлугъу ва сюювю суратлана яда ялбарывлар бериле.

Ибадатхана – Ерусалимде ерлешген ва бютюн дюньядагъы ягьудилени дин марказы болгъан. Ягьудилер оьзлени къурбанларын янгыз шонда этгенлер. Ибадатхана башлап янгы девюрден алда 10-нчу асруда Сулайман пачаны заманында къурулгъан. Янгы девюрден алда 6-нчы асруда бабиллилер ону дагъытгъан. Сонг ибадатхана янгы девюрден алда 5-нчи асруда ягьудилер есир болуп тургъан Бабилден къайтгъандан сонг янгыртылгъан. Янгы девюрню 1-нчи асрусунда Гьирод пача ону башгъача этип къургъан. 70-нчи йылда Ерусалимдеги башгётеривню тозагъан заманда Рум асгерлер ибадатхананы дагъытгъанлар ва шо замандан берли ибадатхана дагъы янгыртылмагъан.

Ибрагьим – Аллагьу-Таала оьзю булан разилешив бегетген пайхаммар. Исрайыл халкъы ондан баш ала. Ибрагьим Аллагьгъа тынглавлу ва амин болгъан, Огъар толу кюйде инангъан.

Илияс – Эсги Разилешивдеги инг сыйлы пайхаммарланы бириси. Исрайыл пачалыгъына гьакимлик этеген Агъав ва ону къатыны ялгъан аллагьлагъа сужда къылагъаны саялы, Илияс олагъа Аллагьны каламын айтып тургъан. Ягьудилер Месигьни бу дюньягъа гелмеклигин Илияс гьазирлемеге герек деп инангъанлар.

Инсанны Уланы – Иса Оьзюне шолай деп айтгъан. Бир якъдан, ягьудилени бир-бир Сыйлы Китапларында Месигьге шолай ат берилген. Шо атны къолламакъ булан Иса Оьзю Месигь ва Пача экенин гёрсетмеге сюйген. Бирдагъы якъдан, ягьудилени тилинде шо сёз тагъым янгыз «инсан» деген маънаны бере. Иса ону шо маънасында къоллагъан буса, шону булан О Оьзю бары да ягъындан, айрокъда башына тюшген азаплар ва оьлюм булан, оьзге инсанлардай болуп къалгъанын айтмагъа сюйген.

Исагъа иман салгъанланы жыйыны – бу сёз тагъым эки маънада къоллана: 1) Иса Месигьге иман салгъанланы чакъда-чакъда бирче бир ерге жыйылагъанлары. 2) Исагъа иман салгъанланы ер юзюнде яшайгъан барысы да.

Исгьакъ – Ибрагьимни ва Сараны уланы, исрайыл халкъыны ата-бабасы, Якъубну атасы.

Къанун – ягьуди динни аслу талапларыны жыйымы. Бугъар Таврат деп де айтыла. Къанунну юрютмек бары да ягьудилер учун борч. Къанун Иса тувгъунча хыйлы асрулар алда ягьудилер учун Аллагьдан Муса пайхаммаргъа берилген. Къанунда инсанны яшавуну аслу къайдалары ва ону турушунда гери урулагъан затлар, ондан къайры да кёп санавдагъы адатлар, ашны, ят уьлкелилер булангъы аралыкъланы ва оьзгелерини гьакъында язылгъан.

Къурбанлыкъны салагъан ер – гьайванланы къурбан этмек учун, ташдан, балчыкъдан яда темирден этилген гётеринки ер. Къурбанлыкъ шонда салынып, Аллагь учун яллатыла болгъан. Исаны заманында ягьудилени къурбанлыкъ салагъан ери ибадатханада ерлешдирилген. Къурбан этмеге янгыз дин къуллукъчуланы ихтияры болгъан.

Левийлер – дин къуллукъчулар болмаса да, ибадатханада кюйлер согъуп, Аллагьгъа макътав этмеге, къурбан этмек учун гьайванлар онгармагъа кёмек этеген ва шолай оьзге ишлени юрютеген адамлар. Ондан къайры да, олар Къанунну уьйрене болгъан ва халкъны арасында муаллимлер йимик иш гёре болгъанлар. Шоланы ягьуди халкъны он эки тухумундан бири болгъан Левийни наслусуну этмеге ихтияры болгъан. «Левийлер» деген ат да шо тухумну башчысыны атындан амалгъа гелген.

Манна – Мусаны башчылыгъы булан дангылда айланагъан исрайыллылагъа Аллагь йиберген азыкъ, рызкъы.

Маясыз экмекни байрамы – Пасхадан сонг шо гьазиринде етти гюнню ичинде белгиленген байрам. Шо байрамны вакътисинде экмеклени янгыз маясызын ашамагъа ихтияр бериле болгъан.

Мелгьиседек – Салим деген ерни пачасы, дин къуллукъчу. Ибрагьим пайхаммар давда оьзюне тюшген затлардан он пайындан бир пайын огъар берген. Шондан сонг Мелгьиседек Ибрагьимге Аллагьны рагьмусун тилеп дуа этген.

Месигь – грекче «Христос». Исагъа айтылагъан атлардан бириси. Бу сёзню маънасы «танглангъан» демекдир. Бу дюньягъа къутгъарылыв гелтирмек учун, Аллагь Иса Месигьни танглагъан.

Муса – пайхаммар, Исрайылны инг белгили дин ва сиясат ёлбашчысы. О оьзюню халкъын Мисридеги есирликден чыгъаргъан. Муса Аллагь оьзюне берген Къанунну халкъгъа етишдирген.

Нугь – пайхаммар. Аллагьу-Таала бу дюньяны сув алдырып дагъытгъанча, Ону буйругъу булан Нугь уллу геме къургъан, уьягьлюсю булан ону ичине гирип, оьлюмден къутгъарылгъан.

Оьр мажлис – ягьудилени башын тутгъан къурум. Ону дуван этмеге ихтияры да болгъан. Онда 70 адам болгъан. Исаны заманында, ягьудилер Рум империяны гьакимлигини тюбюнде турагъанда, Оьр мажлисни инг аслу гьукмулары янгыз оланы топурагъындагъы Рум гьакимлери тасдыкъ этгенден сонг гючге гирген.

Пайхаммарлар – Аллагьны каламын эшитип, шону инсанлагъа билдирегенлер. Исаны заманына ерли ягьудилени кёп пайхаммарлары болгъан. Пайхаммарлар ягьудилени инг башлап Аллагьны аслу буйрукъларын кютмеге, бир-бирине зарал этмей турмагъа ва таза юрекли болмагъа уьйретген. Ягьудилени арасында пайхаммарланы китапларыны бек абуру болгъан.

Пасха – ягьудилени аслу байрамы. Шо байрамда олар оьзлени ата-бабалары Мисриде къул болуп тургъанлыкъдан къутгъарылгъанын эсге ала болгъанлар. Пасха байрам гьар йыл апрель айда оьтгериле болгъан. Байрам аш учун Пасханы гюнюнде къозу союлмагъа тарыкълы болгъан.

Саддукейлер – Къанунгъа айрокъда бек къуллукъ этеген билимли ягьудилер. Саддукейлер Къанунда язылгъандан къайры башгъа затны къабул этмегенлер. Масала, олар оьлюлер къыяматгюн тирилегенликге инанмагъанлар, неге тюгюл Къанунда шо гьакъда айтылмагъан.

Сара – Ибрагьим пайхаммарны къатыны, Исакъны анасы.

Синагог – Сыйлы Язывланы охумакъ учун ва дуалар этмек учун ягьудилер жыйылагъан бина. Синагогларда шолай жыйынлар гьар сонгугюн оьтгериле болгъан. Синагогларда Сыйлы Язывланы охумагъа ва оларда язылгъан затланы англатмагъа гьар ягьудини ихтияры болгъан. Ягьудилер яшайгъан гьар шагьарда шолай синагоглар болгъан. Шолар, адатлы гьалда, оланы яшавуну марказлары болгъан, синагогну башчысы буса инг абурлу адамлардан бириси болгъан.

Содом – къара: Гьомора.

Сонгугюн – ягьудилерде сыйлы саналагъан гюн. Мусаны Къанунуна гёре, шо гюн Аллагьгъа ибадат этмекден оьзге ишни кютмек гери урула болгъан. Янгы гюн ягьудилерде гюн артылгъан сонг башлана болгъан. Шо саялы, жумагюн гюн артылып сонгугюн гюн артылгъанча, ишлемек гери урула болгъан.

Сувгъа чомдуруп, Аллагьгъа тапшурув – Исагъа иман салгъан сонг бир керен кютюлеген адат. Бу адат кютюлегенде, бир адам башгъасын, гёнгюллю кюйде бир аз замангъа сувгъа чомуп, ону Аллагьгъа тапшура. Бу адат Аллагьгъа тапшурулгъан адам бары да гюнагьлардан тазалангъанын ва о янгы яшав башлагъанын белгилей.

Сулайман – Давутну уланы, Исрайылны Давутдан сонггъу пачасы. Сулайман гьакимлик этеген заманда Исрайыл пачалыгъы яхшы оьсюп гетген. Сулайман Ерусалимде инг биринчи ибадатхананы къурдургъан.

Сыйлы чатыр, Шагьатлыкъ этеген чатыр – ибадатханасы къурулгъанча, исрайыллылар Аллагьгъа сыйлы чатырда сужда къылгъанлар ва къурбанларын этгенлер.

Сююнч Хабар – грекче «Инжил». Аллагьу-Тааланы исрайыллылагъа этген ваъдаларын кютюв. Шо ваъдалар Иса Месигьден таба яшавгъа чыкъгъан, Ондан таба бары да инсанлагъа къутгъарылывгъа багъып ёл ачылгъан – муна гьар инсангъа Аллагьдан гелген Сююнч Хабар.

Тамазалар – Исаны заманында ягьудилени арасындагъы абурлу адамлар. Олагъа бир-бир дин адатланы юрютмек ва жамият борчлар тапшурула болгъан. Адатлы кюйде, гьар синагогда бир нече тамаза бола болгъан.

Фарисейлер – ягьудилени арасында тувулунгъан дин ва сиясат бёлюк. Исаны заманында оланы уллу таъсири болгъан. Фарисейлер адамланы янгыз Къанунну тюгюл, ондан сонг чыкъгъан дин адатланы ва мердешлени де къатты кюйде юрютмеге борчлу эте болгъанлар.

Хач – бир-бирине бегетилген эки агъач багъана. Хачны бир багъанасы ерге, экинчиси буса огъар гёнделен къагъыла. Буланы къошуму «Т» гьарпгъа ошай. Этген гюнагьлы ишлери, жинаятчылыкълары саялы бир-бир адамланы румлулар хачгъа иле болгъанлар. Адамланы жазаламакъ учун, оланы мыхлап, хачгъа илгенлер ва шо адамлар оьлгюнче илинген кююнде тургъанлар.

Элчи – грекче «апостолос». Аллагь сайлап йиберген адам. Огъар ихтиярланы Иса Месигь берген. Исаны башлапгъы он эки якъчысы биринчи элчилер болуп токътагъанлар.

Юнус – уьч гюн балыкъны ичинде тургъан пайхаммар.

Якъуб – Исакъны уланы, огъар дагъы да Исрайыл деп де айтыла.

Ясакъчылар – Рум пачасы учун хазнагъа акъча жыягъан къуллукъчулар. Жыйгъан акъчасындан олар оьзлеге де азны къоймай болгъанлар, шо саялы ягьудилер оланы бек сюймей болгъанлар.

Ят халкълар – Исаны заманында ягьудилерден къайры къалгъан бары да халкълар ялгъан аллагьлагъа къуллукъ эте болгъанлар, олар ят халкълар деп гьисаплана болгъанлар.

Table of Contents

- Янгы Разилешив: Якъуб

- Баш Сёз

- Якъуб

- Баш Сёз
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5

- Сёзлюк (Янгы Разилешив)

- Аллагьны Къозусу
- Ашлыкъ Тюшюмню байрамы
- Бабил
- Баш дин къуллукъчулар
- Гьарун
- Гьирод
- Гьомора
- Давут
- Давутну Наслусу
- Дин къуллукъчу
- Дин къуллукъчуланы башчысы
- Забур
- Ибадатхана
- Ибрагьим
- Илияс
- Инсанны Уланы
- Исагъа иман салгъанланы жыйыны
- Исгьакъ
- Къанун
- Къурбанлыкъны салагъан ер
- Левийлер
- Манна
- Маясыз экмекни байрамы
- Мелгьиседек
- Месигь
- Муса
- Нугь
- Оьр мажлис
- Пайхаммарлар
- Пасха
- Саддукейлер
- Сара
- Синагог
- Содом
- Сонгугюн
- Сувгъа чомдуруп, Аллагьгъа тапшурув
- Сулайман
- Сыйлы чатыр, Шагьатлыкъ этеген чатыр
- Сююнч Хабар
- Тамазалар
- Фарисейлер
- Хач
- Элчи
- Юнус
- Якъуб
- Ясакъчылар
- Ят халкълар